Witamina
Witamina C jest najbardziej znaną i popularną witaminą o wielokierunkowym działaniu na organizm człowieka. Została wyodrębniona po raz pierwszy z papryki przez węgierskiego biochemika Alberta Szenta-Görgyiego w 1928 roku za co został on uhonorowany nagrodą Nobla.
Po ustaleniu struktury kwasu askorbinowego w 1933 roku opracowano jego syntezę. Witaminę C nazwano kwasem askorbinowym, ponieważ jej niedobór wywoływał szkorbut.
Większość gatunków zwierząt dzięki posiadaniu w wątrobie enzymu oksydazy L-gulono-y-laktonowej jest zdolna do syn- tezowania w organizmie kwasu L-askorbinowego. Wyjątek stanowią małpy, świnki morskie, nietoperze owocożerne, pstrągi, łososie, niektóre ptaki oraz niektóre rasy psów (np. dalmatyńczyk).
Rośliny mają również zdolność do biosyntezy tego związku, najprawdopodobniej dzięki wystę- powaniu enzymu katalizującego – dehydrogenazy galaktono-
-laktonowej.
Człowiek nie posiada szlaków metabolicznych prowadzących do syntezy tej witaminy, w związku z czym musi być ona dostarczana na bieżąco z pożywieniem. O tym jakie produkty dostarczają nam witaminę C wspomnimy nieco później, najpierw skupmy się na jej funkcjach.
Kwas askorbinowy posiada silne właściwości redukujące. Dzięki temu może w organizmie przekształcać się w kwas L-dehydroaskor- binowy. Jest to utleniona forma kwasu askorbinowego. Obie formy – zredukowana i utleniona – to cząsteczki biologicznie czynne, posiadające taką samą aktywność witaminową.
Wyizolowana lub syntezowana chemicznie witamina C to bezwonny biały proszek o delikatnie kwaśnym smaku. Należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie (hydroilowa cząsteczka), a także w rozcieńczonych alkoholach.
Witamina C jest najbardziej znanym antyoksydantem. Dzięki właściwościom przeciwutleniającym witamina ta pełni ochronną rolę w chorobach serca i naczyń krwionośnych. Dzięki zdolnościom antyoksydacyjnym kwas askorbinowy chroni komórki organizmu przed stresem oksydacyjnym.
Witamina Ci ma również ogromny wpływ na choroby nowotworowe. Dzięki swej zdolności antyoksydacyjnej „wymiata” wolne rodniki, zmniejszając ilość uszkodzeń na poziomie DNA, ale również uszkodzeń białek i lipidów, obniżając tym samym ryzyko rozwoju nowotworów, zwłaszcza żołądka i przełyku.
Kwas askorbinowy podawany doustnie, podobnie jak witaminy A i E oraz selen, wykazuje działanie kardioprotekcyjne wskutek ograniczania peroksydacji lipidów. Chroni także przed tworzeniem się mutagennych N-nitrozozwiązków poprzez blokowanie przemiany azotanów do rakotwórczych nitrozoamin.
W żołądku azotany przy udziale bakterii m.in. Helicobacter pylori przekształcają się w azotyny, a te z kolei podczas reakcji nitrozowania w nitrozoaminy. Kwas askor- binowy hamuje działanie zarówno bakterii w żołądku, jak i reakcję nitrozowania. Redukuje groźne azotyny do tlenku azotu.
Witamina C jest również ważna dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, gdyż uczestniczy w procesach immunomodulacyjnych oraz stymuluje syntezę interferonu.
Ponadto zwiększa (in vivo) odporność poprzez aktywność komórek NK (natural killer), a także aktywność limfocytów B i T, które oprócz zwalczania patogenów eliminują również komórki nowotworowe.
Po ustaleniu struktury kwasu askorbinowego w 1933 roku opracowano jego syntezę. Witaminę C nazwano kwasem askorbinowym, ponieważ jej niedobór wywoływał szkorbut.
Większość gatunków zwierząt dzięki posiadaniu w wątrobie enzymu oksydazy L-gulono-y-laktonowej jest zdolna do syn- tezowania w organizmie kwasu L-askorbinowego. Wyjątek stanowią małpy, świnki morskie, nietoperze owocożerne, pstrągi, łososie, niektóre ptaki oraz niektóre rasy psów (np. dalmatyńczyk).
Rośliny mają również zdolność do biosyntezy tego związku, najprawdopodobniej dzięki wystę- powaniu enzymu katalizującego – dehydrogenazy galaktono-
-laktonowej.
Człowiek nie posiada szlaków metabolicznych prowadzących do syntezy tej witaminy, w związku z czym musi być ona dostarczana na bieżąco z pożywieniem. O tym jakie produkty dostarczają nam witaminę C wspomnimy nieco później, najpierw skupmy się na jej funkcjach.
Kwas askorbinowy posiada silne właściwości redukujące. Dzięki temu może w organizmie przekształcać się w kwas L-dehydroaskor- binowy. Jest to utleniona forma kwasu askorbinowego. Obie formy – zredukowana i utleniona – to cząsteczki biologicznie czynne, posiadające taką samą aktywność witaminową.
Wyizolowana lub syntezowana chemicznie witamina C to bezwonny biały proszek o delikatnie kwaśnym smaku. Należy do witamin rozpuszczalnych w wodzie (hydroilowa cząsteczka), a także w rozcieńczonych alkoholach.
Witamina C jest najbardziej znanym antyoksydantem. Dzięki właściwościom przeciwutleniającym witamina ta pełni ochronną rolę w chorobach serca i naczyń krwionośnych. Dzięki zdolnościom antyoksydacyjnym kwas askorbinowy chroni komórki organizmu przed stresem oksydacyjnym.
Witamina Ci ma również ogromny wpływ na choroby nowotworowe. Dzięki swej zdolności antyoksydacyjnej „wymiata” wolne rodniki, zmniejszając ilość uszkodzeń na poziomie DNA, ale również uszkodzeń białek i lipidów, obniżając tym samym ryzyko rozwoju nowotworów, zwłaszcza żołądka i przełyku.
Kwas askorbinowy podawany doustnie, podobnie jak witaminy A i E oraz selen, wykazuje działanie kardioprotekcyjne wskutek ograniczania peroksydacji lipidów. Chroni także przed tworzeniem się mutagennych N-nitrozozwiązków poprzez blokowanie przemiany azotanów do rakotwórczych nitrozoamin.
W żołądku azotany przy udziale bakterii m.in. Helicobacter pylori przekształcają się w azotyny, a te z kolei podczas reakcji nitrozowania w nitrozoaminy. Kwas askor- binowy hamuje działanie zarówno bakterii w żołądku, jak i reakcję nitrozowania. Redukuje groźne azotyny do tlenku azotu.
Witamina C jest również ważna dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, gdyż uczestniczy w procesach immunomodulacyjnych oraz stymuluje syntezę interferonu.
Ponadto zwiększa (in vivo) odporność poprzez aktywność komórek NK (natural killer), a także aktywność limfocytów B i T, które oprócz zwalczania patogenów eliminują również komórki nowotworowe.